به یاری خداوند متعال، انجمن علمی فضای معماری نو ایران، مفتخر است که با همکاری خانهٔ دکتر فلامکی و مؤسسهٔ علمی فرهنگی فضا و همراهی و مشارکت بیش از ۱۴۰ پژوهشگر معماری، مرمت، باستانشناسی، شهرسازی و سایر رشتههای همپیوند و با حمایت معنوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، موزهٔ ملی ایران، دانشکدگان هنرهای زیبا-دانشگاه تهران، مؤسسهٔ پژوهشی فرهنگ و هنر، دانشگاه هنر ایران، دانشگاه آزاد اسلامی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، دانشگاه هنرهای اسلامی ایرانی استاد فرشچیان، دانشگاه علم و هنر، دانشگاه معماری و هنر پارس، انجمن مفاخر معماری ایران، ایکوم ایران، مهندسان مشاور ارگ بم کرمان و مؤسسهٔ فرهنگی هنری اردیبهشت اودلاجان، مرکز تحقیقات و مطالعات بافتهای تاریخی دانشگاه آزاد اسلامی، نخستین همایش ملی «فضای ششوجهی؛ خانه، فضای زندگی انسانی» را با کد نمایه ISC 67648-04250 در سه روز از اردیبهشتماه ۱۴۰۵ هجری خورشیدی (از شنبه ۲۶ تا دوشنبه ۲۸ اردیبهشت) در قالب هشت کارگروه موضوعی و دو پنل افتتاحیه و اختتامیه – همزمان به سه شکل حضوری، مجازی برخط و مجازی آفلاین – در خانهٔ دکتر فلامکی برگزار کرده است؛ و هماکنون در دقایق پایانی، این بیانیه را به عنوان دستاورد همایش نخست و زمینهساز و بنمایهٔ محتوایی برنامهریزی و اجرای همایش ملی دوم اعلام مینماید.
در مورد خانه و آیندهٔ آن در ایران، لازم میدانیم که:
۱) با آگاهی بیشتر از محتوا و عمق پژوهشهای انجامشده در نسبت خانه و جامعهٔ ایرانی، خلأهای مدیریتی شناسایی گردد و سه موضوع زیر در توجهات بیشتر پژوهشی و مدیریتی قرار گیرد:
۱-۱) مسئلهٔ استحالهٔ روستاها و خانههای روستایی ناشی از پدیدهٔ خانهٔ دوم خوشنشینان
۱-۲) مسئلهٔ وضعیت کوچندگان شهری از محله و خانهٔ خود و استحالهٔ بافتار اجتماعی محله
۲) با تأکید بر اهمیت کیفیت زندگی و ضرورت بازخوانی نقاط قوت و ضعف ضوابط و مقررات ساختمانی و شهری ساخت خانه، توصیه میشود روشهای پیشنهادی زیر در این خصوص مطمح نظر قرار گیرد:
۲-۱) شبیهسازی رایانهای فضای حاصل از اعمال هر ضابطه و برابرنهادن آن با فضای کاربردی مشابه در سنت معماری خانه در هر یک از پهنههای اقلیمی کلان سرزمین ایران
۲-۲) شبیهسازی رایانهای فضای حاصل از اعمال هر ضابطه در ایران و برابرنهاد آن در چند نمونه کلانشهر غربی (از این روی که مغربزمین خاستگاه معماری مدرنیستی بوده و سعی و خطاهای متعدد و حک و اصلاحهای متنوعی در صد و بیست سال اخیر داشته است.)
۲-۳) بررسی مطالعات ریختشناسی (مورفولوژی) شهرها و روستاها در پهنههای اقلیمی کلان سرزمین ایران و برابرنهاد محلههای تاریخی با محلههای جدید به جهت دریافت نقش ضوابط و مقررات ساختمانی و شهری در دور شدن از بومگرایی و زمینهگرایی در طراحی خانه
۳) نظر به ضرورت توجه به مفهوم اصالت و پاسداری از حقیقت معماری تاریخی خانههای ایرانی، اقتضا مینماید مقولات زیر مطمح نظر دستاندرکاران امور مدیریتی و حفاظت از میراث فرهنگی ایران قرار گیرد:
۳-۱) مرمت یک شیوهٔ تفکر است، فرآیندی فرهنگی و مستمر که همزمان به ظرف و مظروف فضا نگاه دارد؛ لذا ضروری است بیش از پیش در کشف و فهم ارزشهای پایدار معماری خانه مانند توجه به محیط زیست، بستر و طبیعت، توجه به انرژیهای پاک و توسعهٔ پایدار و توجه به روابط سازمانی و فضایی انسانی بر پایهٔ مطالعهٔ تجربهٔ زیسته و مظاهر معماری تلاش گردد.
۳-۲) در امر مرمت خانههای تاریخی ضروری است به درک زمان و مکان در مواجهه و مداخله و مرمت خانه به مثابه یک اثر تاریخی اندیشیده و پاسداری از اصالت و حقیقت اثر تماماً در اولویت اقدامات مرمتی باشد.
۴) در بازشناسی بنیاد خانه در ایران، چنانچه بخواهد به حقیقت نزدیکتر شود، توجه به شناخت این بنیاد از منظر تأویلی در پرتو مطالعات انسانشناسی و باستانشناسی خانه بسیار راهگشاست. چنین رویکردی میتواند تحولات سکونت و شیوهٔ زندگی انسان ایرانی را نسبت به جهان بالا و دنیای معنا بهتر نشان دهد؛ بیشک تأویل انسانشناختی و باستانشناختی خانه در این زمانهٔ گسستگی مفهوم خانه، ما را به بنیاد خانه در ایران میتواند نزدیک کند.
۵) بازشناسی دقیق وضعیت بحرانی ساخت خانه و معماری ایرانی در این روزگار ضروری میدارد، بیش از پیش، با تمرکز بر پژوهشهای معطوف به شناسایی انواع الگوهای خانهسازی در ادوار گوناگون تاریخی در هر یک از پهنههای اقلیمی کلان و جغرافیای متنوع فرهنگی و قومی سرزمین ایران، راهکارهای روزآمد با توجه به محدودیتهای زمین و توسعهٔ شهرها و معضلات جدی زیستمحیطی مد نظر قرار گیرد.
۶) شیوهٔ زندگی امروز، بر شکل و اندازهٔ استفاده از فضاهای خانه اثر مستقیم دارد و البته فضای ساختهٔ خانهٔ معاصر هم بر شیوهٔ زندگی صاحبخانه و رفتار فردی و اجتماعی روزمرهٔ وی اثرگذار است؛ لذا توجه بیش از پیش به موارد زیر دارای اهمیت است:
۶-۱) مسئلهٔ جنسیت در خانهٔ امروز و برابرنهاد آن در سنت خانهسازی در ایران متناسب با جغرافیای متنوع فرهنگی و اقلیمی سرزمین ایران
۶-۲) مسئلهٔ گروههای سنی (کودک، نوجوان، جوان، میانسال و کهنسال) و شیوهٔ زندگی در خانهٔ امروز و برابرنهاد آن در سنت زندگی خانوادهٔ گستردهٔ ایرانی در دورهٔ قاجار و ماقبل آن
۶-۳) مسئلهٔ گروههای درآمدی-معیشتی (که به اصطلاح طبقهٔ آسیبپذیر، طبقهٔ متوسط و طبقهٔ مرفه نامیده میشوند) و اثر اقتصادی درآمد-معیشت بر شیوهٔ زندگی امروز در خانه و یا بر شیوهٔ زندگی در خانهٔ امروزی
۷) خانه در ایران در نسبت معنایی و مفهومی و در پیوند با طبیعت در معانی الهی و سرزمینی قرار داشته است؛ لذا ضمن تأکید بر بازاندیشی در معانی ازلی طبیعت در نسبت با خانهٔ ایرانی، مقتضی است موارد زیر مورد توجه بیشتر قرار گیرد:
۷-۱) بررسی مطالعات اقلیمی و خانهسازی در ایران در هر یک از پهنههای اقلیمی سرزمینی (در دوران معاصر و در سنت معماری ایرانی) با توجه به بحرانهای زیستمحیطی و تغییرات اقلیمی فراگیر اخیر در منطقه
۷-۲) بررسی مطالعات مکان و زمینهگرایی در خانهسازی در ایران امروز و برابرنهاد آن در سنت خانهسازی در هر یک از پهنههای اقلیم سرزمینی
۷-۳) بررسی مطالعات فرهنگی و معنایی در همنشینی خانه و طبیعت در سنت خانهسازی در هر یک از پهنههای اقلیمی سرزمینی و برابرنهاد آن در خانهسازی در ایران امروز
۸) تصویر خانهٔ ایرانی در هنرها دارای اهمیت ویژهای است؛ لذا بازخوانی اسناد تصاویری و واکاوی معانی خانه از طریق شناخت انواع هنر به ویژه هنرهای تصویری دارای اهمیت ویژه است. محورهای پژوهش در این خصوص میتواند موارد زیر باشد:
۸-۱) خانهٔ ایرانی معاصر در سینما و برابرنهاد آن خانههای معاصر اروپای شمالی و مرکزی و شرقی و غربی، آسیای شرقی، آسیای مرکزی، آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی (لاتین) و آفریقای شمالی و مرکزی و جنوبی در سینما
۸-۲) خانهٔ ایرانی قاجار و ماقبل و سنت زندگی ایرانی در قاب سینما
۸-۳) خانهٔ ایرانی در نگارگری و نقاشی ایرانی (دیروز و امروز) و برابرنهاد آن خانه در نقاشی شرق آسیا، مرکز آسیا و خانه در سیر تاریخی نقاشی در مغربزمین
۸-۴) خانهٔ ایرانی در ارتباط تصویری (هنر گرافیک و تولید کلیپهای تجاری-تبلیغاتی)
۸-۵) هنر مجسمهسازی و مسئلهٔ معماری داخلی خانهٔ ایرانی دیروز و امروز
۸-۶) مفهوم خانه و سازمان فضایی آن در ادبیات و داستاننویسی ایران و برابرنهاد آن در ادبیات جهان
هیأت مدیرهٔ انجمن علمی فضای معماری نو ایران، امیدوار است که با پشتوانهٔ علمی-پژوهشی حاصل از استمرار و تداوم همکاری پژوهشگرانی که در این سه روز ملاقات گردید و ضمن سپاس از نهادهای همکار در برگزاری این همایش، ابراز امیدواری میکند – به یاری خداوند متعال – همایش ملی دوم را در آیندهٔ نزدیک برنامهریزی و راهاندازی گردد. بدیهی است اهتمام همهجانبه در جهت توجه به ترجیحات در کنار الزامات در تدوین مقررات ساخت خانه، توجه به رفتارهای سکونتی نشأتگرفته از الزامات زمانی و مکانی در طراحی خانهٔ معاصر دارای اهمیت است که میبایست در تربیت و آموزش نسل جدید معماران امروز مورد توجه جدی قرار گیرد.
هیأت مدیرهٔ انجمن علمی فضای معماری نو ایران بر خود لازم میداند از یک عمر تلاشهای گرانسنگ استاد گرامی، جناب آقای دکتر محمد منصور فلامکی، مؤسس و بنیانگذار محترم انجمن، که در راستای اعتلای معماری و مرمت این سرزمین از هیچ کوششی دریغ ننمودهاند، قدردانی نموده و صمیمانه سپاسگزاری نماید.
هیأت مدیرهٔ انجمن علمی فضای معماری نو ایران و اعضای هیأت علمی همایش:
دکتر محمدمنصور فلامکی، دکتر محمد حسن طالبیان، دکتر ناصر بنیادی، دکتر محمدرضا اصلانی، دکتر غزال کرامتی، دکتر مصطفی پورعلی، مهندس سامان کارگر، دکتر سیمین حناچی، دکتر سیده فاطمه موسوی، دکتر مزدا نوبری و مهندس بهروز مرباغی
